Nieuwe compressie-technieken maken ISDN voor brede publiek onnodig
De Telecommunicatie-warwinkel: PTT-beleid beperkt andere
vormen van communicatie
Er zijn een paar dingen, waar ik me periodiek druk over maak. Ik roep al jaren,
dat ISDN niet mag, niet nodig is, achterhaald voordat het is geimplementeerd en
het een van de grootste commerciele fuiken is, die de wereld ooit heeft gezien.
Opgezet om het falen van een paar traditionele telecommunicatie bedrijven in de
overstap naar digitale transmissie en schakelnetwerken te verdoezelen, wordt het
soinds het midden van de jaren tachtig als de redding van de informatica-structuur
geponeerd. De politiek heeft er de ballen verstand van en loopt aan de leiband van
de PTT en de industrie, die haar vetpotjes voor de komende twintig tot dertig jaar
op het vuur wil houden.
Wie een nieuw gebouw betrekt, krijgt tegenwoordig niet alleen te maken met de
keus van een telefooncentrale, maar moet ook beslissen over aansluitingen aan het
ISDN of een X-25 Datanet, over welk mobiel telefoonsysteem er wordt gebruikt,
of men Pagers of Greenpoint gaat gebruiken voor de mensen langs de weg, of het
LAN gekoppeld moet worden aan externe netten, en of men geen rekening moet
houden met tweeweg verkeer over het kabeltelevisie-net. Een ondoorzichtig
oerwoud van techniek, gebruikspatronen en -verwachtingen, tarieven en beleid,
waar niemand echt in thuis schijnt te zijn. De politiek mist duidelijk en deskundige
woordvoerders, de industrie (Philips/HS) heeft uitverkocht, de minister hanteert
een luchtballon-tactiek en een visie op het geheel is nergens te bespeuren. Een
hap-snap gedoe met nieuwe media en diensten, mobiele communicatie en
etherbeleid, we zijn hard op weg in de volgende eeuw op mediagebied de
boerenkoolnatie van de wereld te worden.
Een aantal technische ontwikkelingen heeft de afgelopen maanden het
telecommunicatie- en nieuwe mediaplaatje tamelijk gewijzigd. Zaken waarvoor tot
nu toe een speciaal datanet of ISDN nodig was blijken nu gewoon weer over het
analoge telefoonnet te kunnen. De diverse alternatieven voor mobiele
communicatie en Personal Communications Services (PCN) met een
transmissiecapaciteit tot 1,54 Mbps dienen zich aan en vallen buiten de beoogde
wetswijzigingen op dit gebied. De exploitanten van de kabelnetten (VECAI)
hebben besloten hun potentieel veelzijdige netwerk niet in handen van de PTT te
geven. Verder blijken er alternatieven voor ISDN in de vorm van
ATM (Asynchronous Transfer Mode) high-bandwidth netwerken op
te komen (Siemens/Fujitsu/Wilnet). Tijd om de hele ISDN gedachte weer eens te
toetsen en te kijken naar het media-beleid van de PTT, kabelexploitanten en
uitgevers.
Keus in netwerken
De afgelopen maanden is duidelijk geworden, dat een super-net voor zowel
tweeweg- als omroepcommunicatie in ons land er niet zal komen. De
kabelexploitanten blijven onafhankelijk van de PTT en daarmee blijft er tenminste
een `aards' alternatief netwerk voorhanden. Via satellietcommunicatie is er in
theorie ook de mogelijkheid om iedereen via omroep of zelfs met tweewegverkeer
te bereiken, maar dat is voorlopig een dure zaak. Verder vormen de mobiele
communicatiediensten nog een alternatief, maar ook hier verzet de Voorlopige
Raad van Advies (RAPT) zich tegen de plannen van de minister (wetswijziging)
om de concessies op dit gebied te beperken tot de PTT en een andere
aanbieder.
Het monopolie van de PTT voor wat betreft de transmissie van `content', in het
spraakgebruik zeggen we vaak te gemakkelijk informatie in de vorm van telefoon
(spraak), data, telemetering, videotex, kabel-TV, ISDN etc., kortom alle
telematica-signalen via een verspreider, komt er dus niet. Er was een tijdlang een
streven naar een super-net, maar dat is weer van de baan. PTT Telecom en de
exploitanten van kabelsystemen (VECAI) kunnen het daarover niet eens worden
en gaan hun eigen weg. Dat is maar goed ook, want er kleven allerlei gevaren aan
monopolies op media- en transmissiegebied. Ook de EEG streeft naar meer
aanbieders voor dit soort diensten en netten. Internationaal worden de
PTT-monopolies sinds het begin van jaren tachtig overal afgebroken en ook bij ons
is daar sprake van, maar de PTT Telecom hield wel het transmissiemonopolie (de
kabels in de grond) en wilde daar ook graag de verspreiding van TV-signalen en
dergelijke bijtrekken. In de plannen voor mobiele communicatie, en dat gaat met
de opgang van de notebooks, mobiele faxen, Digital Personal Assistent en meer
van dat moois steeds belangrijker worden, zou de PTT ook een hoofdrol krijgen,
al zou er ook nog een ander concessionair bij mogen komen, mits die iets van 500
miljoen op tafel legt. Er is op die mobiele netten wel plaats voor andere
diensten-aanbieders, maar zou de PTT ook daar niet de krenten uit de pap
halen?
Big brother
De laatste jaren wordt steeds duidelijker, dat degene die het dataverkeer `vervoert'
er ook in kan (laten) kijken, bepaalde informatie kan weigeren, eisen kan stellen
over mogelijke encryptie (zoals in de VS steeds meer gebeurt) en daarmee heel
machtig kan worden. Concurrentie op dat gebied is dus welkom en bevordert ook
de innovatie. Grote clubs als de PTT hebben de neiging wat gezapig te worden en
te gemakkelijke oplossingen te kiezen of te veel te investeren in `pet'-projecten
zoals Viditel of ISDN. Onder het mom van vernieuwing probeert de PTT ons nog
steeds het idee van een totaal-net op te dringen (ISDN), niet als alternatief naast
de bestaande netwerken, maar als vervanging van het telefoonnetwerk. Voor
zakelijke klanten en die paar `data-gekken' die inderdaad zulke extreme
databehoeftes hebben mag en moet men natuurlijk wel degelijk een digitaal
netwerk met hoge capaciteit gaan bieden, maar het aan iedereen opleggen gaat te
ver.
Met een `overlay' netwerk kan men ook aan ISDN doen voor wie daar behoefte
aan heeft, maar blijven de gewone telefoongebruikers de kosten bespaard. De PTT
geeft de laatste tijd wel toe dat men eerst op de zakelijke klanten mikt met haar
ISDN `pilots', maar ze heeft het idee van een algemene datanet- injectie nog
helemaal niet opgegeven en houdt er in haar lange-termijn planning en dus
investeringsplanning gewoon rekening mee dat het er komt.
ATT Videophone
In dit verband is de introductie van een kleuren-videophone door AT&T, die werkt
via de gewone telefoonlijn, wel illustratief. Er werd altijd beweerd dat we ISDN
nodig zouden hebben vanwege de hoge transmissiesnelheid die voor bijvoorbeeld
live video nodig zou zijn. AT&T bewijst met een Videophone voor 1500 dollar dat
dit helemaal niet nodig is. Betere compressietechnieken hebben nu al een slow-scan
kleurenbeeld videofoon mogelijk gemaakt, zonder ISDN of zelfs speciale
datalijn.
Het moet en kan nog beter, maar de demonstraties op de CES in januari waren
indrukwekkend genoeg. Voor de stap naar hogere beeldkwaliteit en hogere
beeldwisselfrequentie kan men nog even uit de voeten met betere modems en
compressie-algoritmes en is helemaal geen ander netwerk nodig, dat alleen al in
ons land tientallen miljarden zou kosten. AT&T haalde met haar produkt een deel
van de ISDN-motivering onderuit, hiermee is algemeen videofoon verkeer mogelijk
zonder gebruik te maken van een datanet. Soortgelijke machientjes, maar dan voor
faxverkeer, zouden ook daar een veel snellere uitwisseling van beelden mogelijk
maken.
ISDN in Duitsland
Duitsland was de grote promotor achter het ISDN, mede omdat Siemens haar
thuismarkt wilde afschermen tegen concurrerende leveranciers van digitale
telelooncentrales. Men doet nu ook erg actief aan ISDN-promotie, zo kan men nu
al in meer dan 500 plaatsen in Duitsland een ISDN-aansluiting krijgen. Dat zijn
nu ongeveer 50.000 basis-aansluitingen en 5.000 primaire aansluitingen. Men loopt
daarmee voor op de Euro-ISDN realisering, die pas in 1993 enig gewicht krijgt.
Duitsland is ook druk bezig met het breedband-ISDN, dat elders nog als te
utopisch wordt gezien.
In Duitsland kost een ISDN-aansluiting 74 DM per maand en voor een primaire
aansluiting 200 DM aansluitkosten en per maand 518 DM. Een van de nadelen van
ISDN, namelijk dat men voor intern verkeer via de PTT-centrale (en dus de teller)
moet gaan, heeft men met speciale kleine centrales (van Philips) ondervangen.
Viditel (Btx) via ISDN kan men in 8 grote plaatsen in Duitsland afzoeken, dat gaat
veel sneller dan de analoge Btx. Ook de incompatibiliteit tussen ISDN-G4 digitale
fax en de analoge G2- en G3-faxen is middels wat combi-technieken in de PC te
ondervangen.
Voor de PC zijn er ondertussen ISDN-kaarten van o.m. AVM, IBM, Loewe Opta,
NCP, Krone, Stollmann, Telenorma, Toshiba (laptops), PKI en Diehl. Er is een
Common ISDN API voor de software-brug tussen PC-toepassingen en de
ISDN-kaart.
ISDN in VS
In de VS komt het ISDN ook op gang. Zoals ook elders zijn het vooral de
beperkingen van de bestaande lokale en verkeerscentrales, waar men tegenop
loopt. Men verwacht ook geen grotere penetratie dan 5% voor de naaste toekomst,
dus dat maakt ook niet zoveel uit. De (AT&T) ESS7 verkeerscentrales kunnen
ISDN wel aan en gaan de harde kern van het trunk-netwerk vormen, de 5ESS
Central Office centrale kan een beperkt aantal ISDN-verbindingen aan, maximaal
224 verbindingen, terwijl de in rurale gebieden veel gebruikte 1ESS alleen maar
via hardwire bypass gebruikt kan worden voor ISDN. Voor 1994 verwacht men
75% ISDN-beschikbaarheid, maar men kan eigenlijk een zware belastingverhoging
in het hele net niet goed aan. Dat betekent dat men waarschijnlijk met het
prijsmechanisme gaat werken. De Electronic Frontier Foundation, die onder meer
opkomt voor de hackers en het particuliere dataverkeer, heeft een National Public
Network voor ISDN-toegang voorgesteld. Daardoor zou deze dienst niet
voorbehouden blijven aan grotere organisaties door bijvoorbeeld de verplichting
om direct 2 ISDN-lijnen te moeten nemen.
Commentaar: Behoefte aan heldere visie
Luc Sala werkte in de telecommunicatie, schreef boeken over nieuwe
media en computers en geeft hieronder zijn mening over waar het aan schort in de
telecommunicatie/mediawereld.
De tijden van Nederland als toonaangevende producent van
telecommunicatie-apparatuur, van wereldwijd aannemer van grote projecten zoals
de renovatie van het complete net in Saudi-Arabie, zijn voorbij. De expertise op
dat gebied is verloren gegaan in de zogenaamde demonopolisering of versplinterd
in de grijperige tentakels van een allesetende PTT zonder adequate sturing. We
zijn dicht bekabeld, maar dat heeft uiteindelijk niet meer opgeleverd dan een
vermindering van het antennewoud, echt nieuwe diensten kwamen niet van de
grond. Welja, we hebben Teletext en meer netten, proefuitzendingen van HDTV
en porno-3D, maar kunt u uw VCR zelf programmeren? Technische
beschikbaarheid wil nog niet zeggen dat er ook vraag naar is. Misschien ligt dat
aan de interface, zoals voor Viditel beweerd wordt, maar gaat CD-I het dan wel
maken en waar bleef Ditzitel? Als er nu iets nieuws wordt geprobeerd, komt dat
uit het buitenland en implementeren we het hier nog prutserig ook. Er zijn nog wel
bedrijfjes die iets proberen, de grote jongens laten het echter afweten. De uitgevers
bijvoorbeeld hebben zich gevoelig gebrand aan de `nieuwe media' en willen
hoogstens investeren in publieksvoer voor TV.
Wereldwijde media-recessie
De hele Maxwell-affaire heeft het wel duidelijk gemaakt: de media-tycoons van de
jaren tachtig dreven op luchtballons, die alleen met veel hete PR-adem in de lucht
bleven. Luchtkastelen, grote fusies, brede fronten en vage narrowcasting, niemand
heeft de juiste keuzes gemaakt. Eigenlijk is er niet zo veel nieuws in onze
`information age', want `information rose' en sexlijnen doen het beter dan
databanken of X-25, telewerken blijft een eeuwige belofte en home automation een
illusie. Er zijn nieuwe spelers, maar of bijvoorbeeld Sony met de Columbia
filmdeal gelukkig is, moet nog maar blijken. De advertising business is
aangeslagen, de printmedia doen het minder, de boekenmarkt is dramatisch slecht
en Disney kan de rekeningen voor het Franse park maar nauwelijks betalen.
Media-visie
In de jaren tachtig werd, rond de hele verzelfstandiging van de PTT, tenminste een
poging gedaan om een heldere discussie over de hele telecommunicatie en de
`nieuwe media' te voeren. Sindsdien is het mistig geworden, de commerciele
opstelling van het zich zelfstandig noemende PTT Telecom-bedrijf (waarvan de
Staat der Nederlanden de aandeelhouder is en dat dus helemaal niet zo vrij is) heeft
alleen maar geleid tot nog meer prutserige probeersels zoals de recente
Greenpoint/Kermit hype, het toedelen van vette concessies voor mobiele
communicatie en een doorgedrukte ISDN-kwestie.
Er is behoefte aan heldere visies, nieuwe inzichten in de verbanden tussen
data-informatie en de stap naar kennis-intelligentie-wijsheid, zonder
quasi-technische rookschermen.
Fundamentele kritiek, zoals die toch door mensen als Hamelink en Kubicek wel
is verwoord, zich afvragen of de sociale implicaties van al dat technische moois
wel voldoende onderzocht zijn, er lijkt nauwelijks aandacht voor. Nederland mag
in de vaart der volkeren niet achterblijven, heet het.
Een goed inzicht in de manier waarop communicatie ons gedrag, onze behoeften,
werk en onze samenleving benvloedt moet voorop staan, anders zijn
parkeerbeleid, wegenbouw, stadsplanning en zelfs de belasting- en
gezondheidsproblematiek niet meer dan gerommel in de marge.
En daar ontbreekt het dus wel aan, veel verder dan Marshall Mc Luhan's inzichten
op mediagebied zijn we nog niet. Er is een vacum in het begrip van het
fundamentele verband tussen communicatie en media en de samenleving en dat
vacum wordt dan gemanipuleerd door de zittende machten. Dan krijg je situaties,
waarin de PTT en de politiek zich achter noodzakelijke investeringen verschuilen,
met een commercile geilheid meegaan met internationale trends, en druk zwaaien
met plannen, jaarrekeningen en studies die met de werkelijkheid niet veel van doen
hebben. Achteraf is het vernieuwings- en investeringsbeleid van de PTT,
terugkijkend naar de jaren '70 en '80 een aaneenschakeling van missers geweest.
Voor Viditel is zelfs voor de leek duidelijk, dat alleen de adviseurs en `experts'
daar beter van zijn geworden. Er zit voor miljarden aan overbodige `outside plant'
in de bodem wanneer we eindelijk eens de verkeerscapaciteit van het kabelnet
(gaan) benutten. De backbone van de Nederlandse centrales (PRX) werd geleverd
door een niet meer bestaande organisatie en op kosten van de gewone
telefoongebruiker is de PTT een hele computerdistributie, reparatie- en handelspoot
aan het opzetten, waar niemand bij gebaat is.
Supernet
ISDN, het Integrated Services Digital Network, is technisch niet meer dan een
toegangsmethodiek tot het gedigitaliseerde deel van het openbare
telecommunicatienet. In de discussie rond de verzelfstandiging van de PTT en
opgestuwd door de `technology push' van leveranciers en technici is het woord
echter een eigen, verheven leven gaan leiden. Met ISDN omvat men nu de brede
digitale toekomst, de informatisering van de maatschappij, het woord is een eigen
leven gaan leiden. En daarmee is de discussie over al dan niet ISDN eigenlijk
achterhaald, men kan zich toch niet tegen de toekomst verzetten? Dat de gewone
burger op termijn wordt opgezadeld met een verstikkend stuk techniek, waar hij
waarschijnlijk geen gebruik van zal maken maar indirect fors voor mee betaalt, is
blijkbaar irrelevant. De extra diensten die het ISDN kan leveren, zijn absoluut niet
interessant voor de gewone abonnee of kunnen via betere technieken ook via de
gewone telefoon. Hoogstens zal men met de ISDN-functies en -oplossingen in de
hand kunnen gaan zoeken naar problemen, die de gebruiker kunnen worden
aangepraat.
En laten we eerlijk zijn, ISDN is nog maar een halfrijp concept, er zitten nog
grote gaten in en met name de aanpassing naar de praktische computertoepassingen
aan de ene kant (hoe sluit ik de PC aan op het ISDN) en het nog onontgonnen
gebied van de domotica aan de andere kant (interface homebus-ISDN) rammelt nog
behoorlijk. En hoe passen we op den duur, ook qua wettelijke en
beheersstructuren, de hele kabelnet-structuur in dat ISDN in, wanneer dat verbreed
wordt naar een totaal breedband-net. Al eerder heb ik het ISDN een digitale (hier
als zwart/wit bedoelde) samenzwering genoemd, het onvermijdbare onderwerp van
een parlementaire enqute aan het eind van de jaren negentig.
Kunnen we in ons land een technologische ontwikkeling, waar niemand om
gevraagd heeft en die ons door technici, fabrikanten en marktgeile nouveaux
marketeers van de PTT wordt verkondigd als het nieuwe communicatie-heil, niet
gewoon naast ons neerleggen?
Verder kijken
Telecommunicatie-beleid is geen eenvoudige zaak. In dit artikel kan ook in kort
bestek geen alternatief worden ontwikkeld. Maar we mogen toch verwachten dat
men een beetje verder kijkt, dat de PTT wat mannen heeft die niet alleen op de
Telecom '91 waren om indruk te maken op de collega's, maar om op te snuiven
wat er verder gebeurt. Met name in de VS is men ons daar wat betreft de
deregulering een paar jaar vooruit. De hele discussie over wie welke invloed mag
hebben op transmissie en programmering is daar in alle hevigheid gevoerd, en
door de scheiding tussen de industrie, de diverse overheidsorganen (FCC) en de
rechterlijke macht is daar een beter machtsevenwicht dan bij ons. Daar zijn ook
fouten gemaakt, de vrijmaking van AT&T en haar pogingen om op de
computermarkt iets te betekenen zijn uitgelopen op een drama, waarom dan in
Nederland hetzelfde pad op? Communications en Computers leken wel de ideale
combinatie, maar hebben misschien niet meer gemeen dan dat hogere capaciteit en
snelheid op het ene gebied leiden tot hogere capaciteit op het andere. Scheiding
van transmissie-concessie, dienstenaanbod en `content' operators is niet meer
effectief, want alles loopt min of meer door elkaar. Wanneer de telefoonrekening
ook wordt gebruikt voor het afrekenen van telebesteldiensten, wie beheert dan wat?
Een beter onderscheid is misschien die tussen hardware en software/informatie,
waarbij voor dat laatste het woord `Virtual' volgens Thom Hargadon geschikter
is. Op dit moment ziet het er met de hele multi media trend eerder uit dat
Computers en Televisie gaan convergeren en dat de produkten uit die hoek een
doorbraak gaan brengen.
De grote verwisseling
De techniek staat ondertussen niet stil en dat brengt hele nieuwe opties met zich
mee. In de tweedeling tussen punt-tot-punt (tweeweg) communicatie zoals telefoon,
telex en fax en de omroepachtige communicatie was traditioneel de ether voor de
omroep en het kabelwezen voor de telefoon. Dat is met de komst van de
kabelnetten al wat gewijzigd, maar er is in theorie wat te zeggen voor een radicaal
omgooien van de hele situatie en de kabel toe te wijzen aan
radio/TV/teletext/video-dial, terwijl de ether wordt vrijgemaakt voor
telefoonverkeer en mobiele communicatie. Die gedachte komt van Nicolas
Negroponte van MIT Medialab en zou een compleet nieuw mediabeleid inhouden.
Er zijn problemen met het bereiken van mobiele omroepgebruikers, maar ook
voordelen op milieugebied. De milieubelasting door elektromagnetische straling
zou kunnen afnemen, de mobiele technieken werken vaak met minder ver-reikende
signalen (cellular radio), maar aan de andere kant is de privacy dan weer een
probleem. Wanneer alles door de ether gaat is afluisteren relatief
gemakkelijk.
Een evenwichtiger ontwikkeling zou gebruik kunnen maken van de telefoon- en
kabelnetten voor het basistransport en van radio voor de relatief korte verbindingen
tussen kabel-eind en (mobiele) gebruiker.
ISDN-produkten
We mogen dan hierboven wel wat kritiek hebben op ISDN, de produktmachine rolt
ondertussen gewoon verder. De telecommunicatie-bedrijven hebben
ISDN-produkten en diensten in de pen, maar ook op interfacegebied en
bijvoorbeeld voor de aansluiting van PC's aan het 64 Kbps datanet zijn er al heel
wat kaarten op de markt.
ISDN-kaarten
Binnen het ISDN kunnen allerlei diensten worden benut, we noemen fax, telefoon,
file transfer, videotex, het Duitse Btx, Teletex, alles kan in theorie achter dezelfde
ISDN interface worden weggestopt, maar daarvoor is dan wel adequate software
nodig. Een interface ontwikkelen om de PC op het ISDN aan te sluiten betekent
dat de digitale datastroom in de PC zonder analoge tussenstap of modem zo de lijn
op kan. De ISDN controller vraagt wel wat rekenwerk, waarvoor soms
Transputers CPU's worden gebruikt van 10 MIPS. De eenvoudige interface draait
namelijk alleen maar wanneer de noodzakelijke protocolaanpassing en de juiste
bitrates worden aangeleverd. Een ISDN-kaart die daarvoor zorgt kan dan voor een
aantal taken worden gebruikt, zoals digitale telefonie vanaf de PC, maar ook voor
faxen.
ISDN
Het Integrated Services Digital Network (ISDN) zou volgens de PTT het
toverwoord voor de datacommunicatie van morgen zijn. Het gaat een snelle
data-transmissie bieden, in veelvouden van 64 Kbps, via een net dat uiteindelijk
alle telefoonabonnees zou moeten bereiken. Voorlopig mikt men op het
bedrijfsleven en de grotere datacommunicatie-gebruikers, het ISDN is nog duur en
vraagt ook veel investeringen van de kant van de gebruiker. De belofte van het
ISDN is een naadloze communicatie van spraak en data zonder de nu noodzakelijke
analoog/digitaal omzettingen, waarvoor we nu modems gebruiken.
ISDN is een digitaal-netwerkconcept dat de communicatie op het gebied van
spraak, data, teksten en (later) videobeelden gaat combineren. Het ziet er naar uit
dat het grootste deel van de EEG in de jaren '90 aansluiting op het ISDN-systeem
zal gaan krijgen voor een beperkt aantal gebruikers dat behoefte heeft aan digitale
end-to-end-verbindingen. Het Telex-verkeer loopt daarop ruim 1000-maal sneller
en op ISDN-lijnen faxen kan met 60 pagina's per minuut, naast dataverkeer met
64 Kbps of een veelvoud daarvan. Er zal sprake zijn van slechts een geintegreerd
telecommunicatienetwerk met slechts een standaard interface voor koppeling aan
de bestaande terminals en/of netwerken. Dankzij de puur digitale datatransmissie
is de onderhoudbaarheid beter en de storingsgevoeligheid veel lager dan bij de
huidige, nog meest analoge telefoonnetwerken.
Het tijdperk van de Integrated Services breekt aan; dat omvat de hele
Telecom-dienstverlening, de gewone en beeldtelefoon, de elektronische post, slow
videoscan, telebankieren, Teletext en Videotext, beveiliging, telemetrie, gewone
datatransmissie en overdracht van grafische voorstellingen (CAD, business
graphics, artwork e.d.).
Ondanks de een-interface-gedachte zijn er in principe toch nog twee verschillende
types van ISDN netwerk-interfaces.
Het Basic interface is bedoeld voor point-to-point- en
multipoint-aansluitingen. Het B-kanaal (een complete aansluiting heeft twee
B-kanalen en een D-kanaal voor de signalering) functioneert hierbij als een
(dubbele) 64 Kbps transmissielijn voor spraak, snelle packet switching en de
combinatie van spraak met andere digitale informatie. Er zijn twee B-kanalen per
interface. Wat de verbindingen betreft is er keuze uit semi-permanente
verbindingen en packet en circuit switching. Het D-kanaal is een 16 Kbps
communicatielijn voor signalerings-informatie (S-info) bij ISDN circuit switching.
De S-info gaat naar de lokale centrale. Desgewenst kan men het D- kanaal ook
gebruiken voor telemetrie (bewaking, meterstanden, procesbesturing) en de lagere
datasnelheden voor bijvoorbeeld een X.25 interface. De complete
interface-structuur heet, niet verwonderlijk, 2B + D en werkt op basis van Time
Division Multiplexing, digitaal schakelen. Op een ISDN-aansluiting kunnen twee
randapparaten (telefoons, terminals of een combinatie) worden aangesloten, in
bepaalde uitvoeringen kan dat tot acht worden uitgebreid.
Het Primary Rate Interface koppelt een veelvoud van lijnen zoals de
terminal-clusters van een digitale telefooncentrale of LAN aan een ISDN-netwerk.
De transmissiesnelheid varieert van circa 1,5 (USA) tot 2 Mbps over het B-kanaal
(de 30 gecombineerde B- kanalen) en 64 Kbps over het D-kanaal. Verder kan dit
interface de H-breedbandkanalen bevatten voor de overdracht van HiFi-geluid,
videobeelden, facsimile en hoge datasnelheden. Ook ISDN beschikt weer over een
7-laags protocol volgens de ISO-norm.
Er is natuurlijk sprake van een forse overgangsperiode voor men met slechts een
interface dit Walhalla van telecommunicatie kan betreden en iedereen kan bereiken.
Alle reeds bestaande netwerken zullen pas op langere termijn ontmanteld en door
ISDN-lijnen vervangen worden.
-macro